Metro (đường sắt đô thị) đang dần trở thành một phần quen thuộc của giao thông đô thị, đây cũng là một trong những phương tiện xuất hiện mới nhất và ưu việt so với nhiều hình thức phương tiện truyền thống khác. Những chuyến tàu chạy đều đặn, nhà ga hiện đại và khả năng kết nối nhiều khu vực đang mở ra một cách di chuyển mới, tương đối an toàn và tiện lợi cho người dân thành phố. Đặc biệt, tại hệ thống metro đều đang có những thiết kế góp phần đáng kể vào việc di chuyển của các nhóm yếu thế như người khuyết tật, người cao tuổi, phụ nữ có thai, trẻ em…
Metro (đường sắt đô thị) đang dần trở thành một phần quen thuộc của giao thông đô thị, đây cũng là một trong những phương tiện xuất hiện mới nhất và ưu việt so với nhiều hình thức phương tiện truyền thống khác. Những chuyến tàu chạy đều đặn, nhà ga hiện đại và khả năng kết nối nhiều khu vực đang mở ra một cách di chuyển mới, tương đối an toàn và tiện lợi cho người dân thành phố. Đặc biệt, tại hệ thống metro đều đang có những thiết kế góp phần đáng kể vào việc di chuyển của các nhóm yếu thế như người khuyết tật, người cao tuổi, phụ nữ có thai, trẻ em…
Dải cảnh báo trước mép ke ga là một trong những chi tiết dễ nhận thấy nhất. Những bề mặt có gờ hoặc nốt nổi tạo ra tín hiệu dưới bàn chân và qua gậy dò, giúp người khiếm thị nhận biết mình đang tiến gần khu vực nguy hiểm. Với người suy giảm thị lực, màu sắc tương phản giữa dải cảnh báo và nền ke ga cũng giúp ranh giới này dễ nhận biết hơn. Đây là một lớp cảnh báo thụ động nhưng quan trọng, giúp hành khách nhận diện mép ke ga và giữ khoảng cách an toàn với đường ray.
Ngoài những tín hiệu dưới chân, metro còn cần cung cấp thông tin theo nhiều cách khác nhau. Thông báo bằng loa có thể cung cấp thông tin về chuyến tàu, điểm dừng, hướng di chuyển hoặc những thay đổi trong hành trình; song song với đó là màn hình điện tử và các biển chỉ dẫn giúp hành khách tiếp nhận thông tin bằng hình ảnh. Việc kết hợp âm thanh và hình ảnh đặc biệt hữu ích với người khiếm thị, người khiếm thính và những hành khách có nhu cầu tiếp cận thông tin theo cách khác nhau.
Điều đáng nói là những thiết kế này không chỉ dành cho người khuyết tật. Người cao tuổi, trẻ em, du khách, phụ huynh đi cùng trẻ nhỏ hay bất kỳ ai lần đầu sử dụng metro đều có thể hưởng lợi từ một hệ thống thông tin rõ ràng và những tín hiệu dễ nhận biết.
Trải qua đợt khảo sát ngẫu nhiên nhiều ga metro tại Hà Nội và Tp.HCM, Vì một Hà Nội đáng sống còn thấy chi tiết ít được chú ý là khoảng cách và độ chênh giữa sàn ga với sàn tàu. Trên thực tế, phần này được kiểm soát tốt tại nhiều điểm chờ, giúp cho việc bước lên tàu của hành khách thuận tiện hơn, trong đó có người sử dụng xe lăn, khung tập đi, xe đẩy trẻ em hoặc người gặp trở ngại về vận động. Và cũng như xe bus, một hệ thống metro được thiết kế dễ tiếp cận là hệ thống thuận tiện hơn cho nhiều người mà không chỉ dành cho một nhóm riêng biệt.
Mọi người đã có trải nghiệm như thế nào tại các ga metro, hãy cùng chia sẻ nhé!
*Tài liệu tham khảo:
Bộ Xây dựng. (2024). Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về Xây dựng công trình đảm bảo tiếp cận sử dụng (QCVN 10:2024/BXD) – Ban hành kèm theo Thông tư số 06/2024/TT-BXD ngày 01 tháng 08 năm 2024
Vo, H. K., & Tran, T. H. (2025). Evaluate and analyze the characteristics of subway transfer station facilities based on universal design from the cases of South Korea. Sustainability, 17(18), Article 8374
Haase, Y. (2023). Universal Design in metro stations – A case study in Copenhagen and Vienna [Diploma thesis, TU Wien]
"Trải nghiệm sử dụng giao thông công cộng cùng người khuyết tật" là chuỗi nội dung được triển khai bởi UNDP, ECUE và mạng lưới Vì một Hà Nội đáng sống, thuộc Nghiên cứu hành động và tư vấn kỹ thuật nhằm thúc đẩy phát triển đô thị bao trùm và bền vững tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh do Bộ Ngoại giao và Thương Mại Úc (DFAT) Australian Embassy, Vietnam tài trợ.
