Bạn thử hình dung một người sử dụng xe lăn để lên xe bus với khoảng chênh lệch độ cao giữa vỉa hè và mặt đường, cũng như giữa mặt đường và sàn xe; nếu không có một cầu nối, đây có thể trở thành trở ngại đáng kể cho người khuyết tật vận động.
Trong ngữ cảnh thiết kế điểm dừng xe buýt tiếp cận, ramp (cầu dẫn/tấm dốc) là thiết bị dốc (thường vận hành bằng điện) được trang bị tại cửa xe buýt sàn thấp, phổ biến nhất là ở cửa giữa hoặc cửa trước. Về thiết kế, xe buýt được tính toán để khi hạ ramp xuống lề đường có chiều cao khoảng 100 – 140 mm, độ dốc của ramp có thể đạt khoảng 12%. Tuy nhiên, độ dốc thực tế khi sử dụng còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như chiều cao lề đường, chiều dài và loại ramp, độ nghiêng của mặt đường và vỉa hè, tải trọng của xe…
Bên cạnh bản thân ramp, khu vực triển khai ramp (deployment area) cũng cần được tính đến. Phần vỉa hè ngay tại cửa xe phải đủ rộng, bằng phẳng và thông thoáng, không bị cản trở bởi các vật như thùng rác, cột biển báo hay hòm thư, để ramp có thể mở xuống an toàn và không cản trở người đi bộ khác. Độ cao của vỉa hè, vị trí xe dừng và độ dốc của đường dẫn cũng đều có liên quan đến khả năng triển khai và sử dụng thiết kế này. Nếu chênh lệch độ cao hoặc độ dốc không phù hợp, việc sử dụng ramp có thể trở nên khó khăn hơn.
Nhìn tranh ảnh minh họa và đọc về mô tả kỹ thuật thiết kế ramp, một số người dễ nghĩ ngay đến hình ảnh người dùng xe lăn di chuyển lên xe bus. Trên thực tế, ramp không chỉ hỗ trợ người sử dụng xe lăn. Phụ huynh đi cùng xe đẩy trẻ em và người cao tuổi có thể lên xuống xe nhẹ nhàng hơn, hạn chế nguy cơ bước hụt hoặc mất thăng bằng. Với người sử dụng khung tập đi, gậy chống hoặc mang theo hành lý, xe kéo cồng kềnh, việc di chuyển không bậc giúp loại bỏ rào cản về độ cao và di chuyển an toàn hơn. Thiết kế này cũng hữu ích với những người tạm thời gặp khó khăn trong vận động, chẳng hạn người đang hồi phục sau chấn thương chân.
Khi hành khách lên và xuống xe nhanh chóng, thuận lợi hơn, xe bus có thể rút ngắn thời gian dừng đón trả khách, góp phần nâng cao hiệu quả vận hành các tuyến xe.
Mọi người nghĩ sao về việc một “chi tiết nhỏ” trong thiết kế xe bus có thể quyết định đáng kể đến sự chủ động của đa dạng hành khách?
*Tài liệu tham khảo:
Transport for London. (2017). Accessible bus stop design guidance (Revised ed.). Mayor of London
————————-
"Trải nghiệm sử dụng giao thông công cộng cùng người khuyết tật" là chuỗi nội dung được triển khai bởi UNDP, ECUE và mạng lưới Vì một Hà Nội đáng sống, thuộc Nghiên cứu hành động và tư vấn kỹ thuật nhằm thúc đẩy phát triển đô thị bao trùm và bền vững tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh do Bộ Ngoại giao và Thương Mại Úc (DFAT) Australian Embassy, Vietnam tài trợ.
